MARİFETNAME

Marifetnâme tasavvuf, ahlâk, kelâm ve fıkıh gibi ilim-lerle aritmetik, geometri, astronomi, fizyoloji ve psikoloji gibi disiplinlere dair dönemindeki bilgi ve kültürü kuşatan ansiklopedik nitelikte bir eser olup müellifin astronomi, coğrafya vb. alanlardaki yeni bazı gelişmelere vukufunu göstermekte, bilhassa tasavvufî-ahlâkî bölümlerdeki ifade ve üslûp özelliği onun samimi dindarlığını ve tasavvufî ilkelere gönülden bağlılığını yansıtmaktadır.   İbrâhim Hakkı Hazretlerinin Allah'a yükselen aşkı, yaratılmışlara yönelen sevgi ve şefkati daha çok manzumelerinde etkileyici bir atmosfer meydana getirmektedir. Eser Osmanlı tasavvufunun tipik ve canlı bir örneğidir. Dünyanın anlamı ve değeri, kalbin mahiyeti ve mârifetullahla ilgisi gibi konulara dair açıklamalarda bulunmaktadır. İbrâhim Hakkı Hazret-leri, insan anatomisi ve fizyolojisi konularında önceki kaynaklardan yararlanmakla birlikte kendi gözlemlerini de geniş ölçüde ortaya koymaktadır.